Γκρέιπφρουτ και φάρμακα

Η λίστα των φαρμάκων που αλληλεπιδρούν με το γκρέιπφρουτ

Το γκρέιπφρουτ και ο χυμός γκρέιπφρουτ έχουν τη δυνατότητα να αλληλεπιδρούν με πολλά φάρμακα.

Μια σειρά από οργανικές ενώσεις, που προσδιορίζονται ως παράγωγα της φουρανοκουμαρίνης, μέσω του κυτοχρώματος Ρ450 και του ενζύμου CYP3A4 επιδρούν στο μεταβολισμό των φαρμάκων στο συκώτι και στο έντερο.

Ωστόσο, οι βιοδραστικές ενώσεις στο χυμό γκρέιπφρουτ μπορούν επίσης να παρεμποδίσουν την Ρ-γλυκοπρωτεΐνη και τα οργανικά πολυπεπτίδια μεταφοράς ανιόντων, (OATPs) είτε αυξάνοντας είτε μειώνοντας τη βιοδιαθεσιμότητα ενός φαρμάκου.

Το 1989 μία φαρμακολογική μελέτη αξιολόγησε τη δυνατότητα αλληλεπίδρασης της αιθανόλης με τους αναστολείς διαύλων ασβεστίου διϋδροπυριδίνης και φελοδιπίνη. Ο χυμός γκρέιπφρουτ χρησιμοποιήθηκε ως ένα πρόσθετο γεύσης για να καλύψουν τη γεύση του αλκοόλ κατά τη διάρκεια της δοκιμής.

Τα αποτελέσματα της μελέτης έδειξαν αρκετές φορές αύξηση στις συγκεντρώσεις της φελοδιπίνης σε σύγκριση με αποτελέσματα από άλλες έρευνες του φαρμάκου. Επιπλέον, υπήρξαν χαμηλότερες τιμές πίεσης του αίματος και πιο δυσμενείς παρενέργειες σε σύγκριση με την ομάδα των ασθενών που πήραν φελοδιπίνη μόνο. Περαιτέρω έρευνες έδειξαν ότι ο χυμός γκρέιπφρουτ προκαλεί αύξηση της βιοδιαθεσιμότητας της  φελοδιπίνης και ότι  το γκρέιπφρουτ επηρέαζε τις φαρμακοδυναμικές ιδιότητες του φαρμάκου.

Τα ακόλουθα φάρμακα  επηρεάζονται από την αναστολή του CYP3A4 από τις ενώσεις του γκρέιπφρουτ:

-Οι βενζοδιαζεπίνες τριαζολάμη, η μιδαζολάμη (Versed), η triazepam, η διαζεπάμη, η αλπραζολάμη (Xanax) και η κουαζεπάμη.

-Η ριτοναβίρη  αναστέλλει το CYP3A4 εμποδίζοντας τον μεταβολισμό των αναστολέων πρωτεάσης  σερτραλίνη.

- Μερικές στατίνες, όπως η ατορβαστατίνη, λοβαστατίνη, και η σιμβαστατίνη. Δεν επηρεάζει η λήψη γκρέιπφρουτ την πραβαστατίνη, φλουβαστατίνη ή ροσουβαστατίνη.

-Οι διϋδροπυριδίνες συμπεριλαμβανομένων της  φελοδιπίνης, νικαρδιπίνης, νιφεδιπίνης, νισολδιπίνης, νιτρενδιπίνης και λοσαρτάνης.

-Το αντιβηχικό δεξτρομεθορφάνη.

-Η μοδαφινίλη.

-Η ρεπαγλινίδη.

-Η βεραπαμίλη.

-Η βουσπιρόνη. Ο χυμός γκρέιπφρουτ αύξησε τις  μέγιστες συγκεντρώσεις στο πλάσμα και την AUC της βουσπιρόνης 4,3-και 9.2-φορές, αντίστοιχα, σε μια τυχαιοποιημένη, διασταυρούμενη μελέτη.

-Η λεβοθυροξίνη.

-Αντιαρρυθμικά, συμπεριλαμβανομένων των αμιωδαρόνη, δρονεδαρόνη, κινιδίνη, δισοπυραμίδη, προπαφαινόνη και καρβεδιλόλη.

-Αντιισταμινικά αστεμιζόλη και τερφεναδίνη.

-Σισαπρίδη.

-Τα φάρμακα για τη στυτική δυσλειτουργία sildenafil, ταδαλαφίλη, και βαρδεναφίλη.

-Τα φάρμακα για την ημικρανία εργοταμίνη, αμιτρυπτιλίνη και νιμοδιπίνη.

-Η φλουβοξαμίνη.

-Η Κωδεΐνη και η Τραμαδόλη. Μειώνει την ποσότητα της κωδεΐνης που μετατρέπεται από το CYP3A4 σε norcodeine αυξάνοντας έτσι την ποσότητα που μεταβολίζεται σε μορφίνη. Η ίδια η μορφίνη πάντως, δεν επηρεάζεται από χυμό το γκρέιπφρουτ, καθώς δεν μεταβολίζεται από το κυτόχρωμα P450.

-Η κυκλοσπορίνη. Τα επίπεδα της κυκλοσπορίνης στο αίμα αυξάνονται εάν λαμβάνεται με χυμό γκρέιπφρουτ. Ένας πιθανός μηχανισμός εμπλέκει την συνδυασμένη αναστολή της εντερικής CYP3A4 και της Ρ-γλυκοπρωτεΐνης, η οποία δυνητικά οδηγεί σε σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες (π.χ., νεφροτοξικότητα). Τα επίπεδα αίματος του tacrolimus μπορεί, επίσης, να επηρεάζονται εξίσου για τον ίδιο λόγο όπως με την κυκλοσπορίνη. Και τα δύο φάρμακα είναι οι αναστολείς της καλσινευρίνης.

-Η ομεπραζόλη.

-Η ζολπιδέμη. Ελάχιστη ή και καμία αλληλεπίδραση με το χυμό γκρέιπφρουτ.

-Η οξυκωδόνη (η οξυκωδόνη μεταβολίζεται από το σύστημα του κυτοχρώματος Ρ450, και συγκεκριμένα από το CYP3A4, εκ των οποίων το φλαβονοειδές μπεργαμοτίνη είναι ένας ισχυρός αναστολέας). 

-Η hydrocodone (το ηπατικό κυτόχρωμα  P450 με το ένζυμο  CYP2D6 την μετατρέπει σε υδρομορφόνη, που ένα πιο ισχυρό οπιοειδές).

-Διυδροκωδεΐνη

-Quetiapine (Seroquel)

-Η μεθαδόνη αναστέλλει το μεταβολισμό της μεθαδόνης και αυξάνει τα επίπεδα στον ορό.

-Η βουπρενορφίνη μεταβολίζεται σε νορβουπρενορφίνη από το κυτόχρωμα Ρ450-ισοένζυμο 3Α4.

-Οι αναστολείς της τυροσινικής κινάσης, συμπεριλαμβανομένου του imatinib (Gleevec) και nilotinib (Tasigna), που χρησιμοποιούνται για τη θεραπεία της χρόνιας μυελογενούς λευχαιμίας και των γαστρεντερικών στρωματικών όγκων.

- Η Τραζοδόνη. Ελάχιστη ή και καμία αλληλεπίδραση με χυμό γκρέιπφρουτ.

-Τα ανθελμινθικά (χρησιμοποιούνται για τη θεραπεία ορισμένων παρασιτικών λοιμώξεων, πραζικουαντέλη, αλβενδαζόλη και μεβενδαζόλη).

-Η καρβαμαζεπίνη (tegretol). Το γκρέιπφρουτ ή ο χυμός γκρέιπφρουτ επιβραδύνει τη διάσπαση αυτού του φαρμάκου, και προκαλεί αύξηση των επιπέδων αυτού στο αίμα.

-Λοπεραμίδη (Imodium).

-Κολχικίνη.

-Erlotinib (Tarceva).

-Aκεταμινοφαίνη/παρακεταμόλη.

Η ισομορφή CYP3A4 του κυτοχρώματος Ρ450 βρίσκεται τόσο στο ήπαρ όσο και στα εντερικά κύτταρα.  Πολλές οργανικές ενώσεις που βρίσκονται στα γκρέιπφρουτ και συγκεκριμένα στο χυμό γκρέϊπφρουτ ασκούν ανασταλτική δράση στο μεταβολισμό των φαρμάκων από το ένζυμο. Έχει αποδειχθεί ότι οι φουρανοκουμαρίνες είναι υπεύθυνες για την αλληλεπίδραση αυτή και όχι τα φλαβονοειδή. 

Ο κατάλογος των δραστικών φουρανοκουμαρινών περιλαμβάνουν: Μπεργαμοττίνη, bergapten, bergaptol και 6 ', 7'- διϋδροξυμπεργαμοττίνη.

Αυτή η αλληλεπίδραση είναι ιδιαίτερα επικίνδυνη όταν το φάρμακο έχει ένα χαμηλό θεραπευτικό δείκτη, έτσι ώστε μια μικρή αύξηση της συγκέντρωσης στο αίμα μπορεί να είναι η διαφορά μεταξύ της θεραπευτικής επιτυχίας και τοξικότητας. Ο χυμός γκρέιπφρουτ αναστέλλει το ένζυμο μόνο εντός του εντέρου και όχι στο ήπαρ ή αλλού στο σώμα, όταν γίνεται με ένεση.

Ένας άλλος μηχανισμός της αλληλεπίδρασης είναι ενδεχομένως μέσω της Ρ-γλυκοπρωτεϊνης (Pgp), που εντοπίζεται στα εντεροκύτταρα.  Η Pgp μεταφέρει τα λιπόφιλα μόρια έξω από τα κύτταρα εντέρου  πίσω στα εντερικό αυλό. Τα φάρμακα που διαθέτουν ιδιότητες λιπόφιλες είτε μεταβολίζονται από το CYP3A4 ή αφαιρούνται στο έντερο από τον Pgp μεταφορέα. Τόσο η Pgp όσο και οι CYP3A4 μπορεί να συνεργούν ως εμπόδιο σε πολλά χορηγούμενα φάρμακα από το στόμα. Συνεπώς αναστολή τους (και των δύο ή μόνο του ενός), μπορεί να αυξήσει σημαντικά την βιοδιαθεσιμότητα ενός φαρμάκου.

Η αλληλεπίδραση που προκαλείται από τις ενώσεις γκρέιπφρουτ διαρκεί για μέχρι 24 ώρες και η επίδρασή της είναι η μέγιστη όταν ο χυμός καταπίνεται με το φάρμακο ή έως 4 ώρες πριν από το φάρμακο.

Τα φλαβονοειδή που υπάρχουν σε υψηλότερη συγκέντρωση στο χυμό γκρέιπφρουτ είναι η ναριγκίνη, η οποία στον άνθρωπο μεταβολίζεται σε ναρινγενίνη. Υπάρχουν επίσης και άλλα φλαβονοειδή στο χυμό γκρέιπφρουτ, σε χαμηλότερες συγκεντρώσεις.

Ο χυμός πορτοκαλιού δεν περιέχει νερανζίνες σε τόσο υψηλή συγκέντρωση, αλλά  περιέχουν εσπεριτίνη.  Μερικές φορές συνιστάται ως υποκατάστατο. Ο χυμός του λάιμ και τα πορτοκάλια Σεβίλλης μπορούν επίσης να αναστείλουν το μεταβολισμό των φαρμάκων, όπως και ο χυμός μήλου με ορισμένα φάρμακα.

Φάρμακα που επηρεάζονται από το χυμό γκρέιπφρουτ

Φάρμακα που επηρεάζονται από το χυμό γκρέιπφρουτ
Κατηγορία φαρμάκου	Μεγάλη αλληλεπίδραση	Mικρή αλληλεπίδραση
Αντιαρρυθμικά φάρμακα	amiodarone dronedarone
Αντιισταμινικά	terfenadine, diphenhydramine astemizole
Ανταγωνιστές διαύλων ασβεστίου		felodipine  nicardipine nifedipine nimodipine  nisoldipine isradipine
Φάρμακα για τη χοληστερίνη στατίνες  (HMG-CoA reductase inhibitors)	simvastatin lovastatin	atorvastatin  cerivastatin
Αντιβηχικά/NMDA Antagonist	dextromethorphan
Φάρμακα Στυτικής δυσλειτουργίας		sildenafil tadalafil  vardenafil
HIV αναστολείς πρωτεάσης		saquinavir  ritonavir  nelfinavir  amprenavir
Ορμόνες		ethinyl estradiol  methylprednisolone
Ανασοκατασταλτικά		cyclosporine tacrolimus sirolimus mercaptopurine
Αντικαταθλιπτικά, υπνωτικά και αγχολυτικά	buspirone	triazolam midazolam diazepam zaleplon  alprazolam
Άλλα ψυχοτροπικά		carbamazepine trazodone  quetiapine fluvoxamine  nefazodone
Διάφορα άλλα φάρμακα	cisapride

emedi.gr

Gingko biloba

Γκίνγκο για καλύτερη μνήμη

Το  Gingko biloba  καλλιεργείται και είναι σύνηθες στο νότιο τρίτο της Κίνας. Επίσης, καλλιεργείται στη Βόρεια Αμερική.

Περιέχει φλαβονοειδή,  γλυκοσίδια (μυρισετίνη και quercetin) και τερπενοειδή (ginkgolides, bilobalides). Αυτά τα εκχυλίσματα παρουσιάζουν αναστρέψιμη, εκλεκτική αναστολή της μονοαμινικής οξειδάσης, καθώς και αναστολή της επαναπρόσληψης σεροτονίνης, ντοπαμίνης, νορεπινεφρίνης.

Η χρήση των φύλλων του Ginkgo Biloba (σαλιβουρία ή γίνκο το δίλοβο, Ginkgo biloba) στην ιατρική πρωτοεμφανίστηκε στην Κίνα το 2800 π.Χ. 

Κλινικά δεδομένα έδειξαν ότι το Ginkgo Biloba είναι αποτελεσματικό στην αύξηση της ροής του αίματος στα άκρα και τον εγκέφαλο. Επίσης, έχει αποδειχθεί ότι τα φύλλα του Ginkgo Biloba μετριάζουν τις δυσμενείς επιδράσεις του παράγοντα ενεργοποίησης των αιμοπεταλίων, συμπεριλαμβανομένων των φλεγμονωδών αντιδράσεων που σχετίζονται με τη δράση του ανοσοποιητικού συστήματος. Έτσι, μπορεί να είναι χρήσιμο στην προστασία και την πρόληψη των θρόμβων, σε ενδοτοξικό σοκ, σε έμφραγμα και ισχαιμία. Το Ginkgo μπορεί να χρησιμοποιηθεί και για τη διαλείπουσα χωλότητα.

Μνήμη και συγκέντρωση

Tα εκχυλίσματα Ginkgo Biloba, σε δοσολογία τουλάχιστον 150mg ημερησίως, βελτιώνουν τη μνήμη. Αυτό έχει αποδειχθεί σε διπλές τυφλές δοκιμές ελέγχου με placebo σε άτομα με κακή μνήμη η οποία εμφανίζεται στην γεροντική άνοια. 

Περαιτέρω μελέτες έχουν επιβεβαιώσει ότι το Ginkgo Biloba βελτιώνει τη μνήμη και την ακοή στους ηλικιωμένους. Το Ginkgo Biloba μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί για το βόμβο των αυτιών και μπορεί να βελτιώσει την ικανότητα αυτοσυγκέντρωσης. Μελέτες έχουν δείξει ότι το Ginkgo Biloba έχει θεραπευτικές ιδιότητες σε άτομα με Αλτσχάιμερ σε πρώιμο στάδιο, καθώς επίσης και σε περιπτώσεις άνοιας πολυεμφρακτικού τύπου.

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας αναφέρει ότι  οι θεραπευτικές χρήσεις του Ginkgo biloba είναι στην ήπια έως μέτρια εγκεφαλοαγγειακή ανεπάρκεια και στις περιφερικές αρτηριακές αποφρακτικές ασθένειες, στις διαταραχές μνήμης, στις διαταραχές συγκέντρωσης και στους πονοκεφάλους. Περιφερικές αρτηριακές αποφρακτικές νόσοι είναι εκείνες στις οποίες η ροή του αίματος προς τις μικρότερες αρτηρίες είναι περιορισμένες και μπορούν να περιλαμβάνουν χωλότητα, δηλαδή επώδυνο περπάτημα και  νόσο του Raynaud, μια κατάσταση κατά την οποία τα άκρα όπως τα δάκτυλα των χεριών, τη μύτη ή τα αυτιά, μουδιάζουν από το κρύο.

Το ginkgo θα μπορούσε να είναι επωφελές σε σκλήρυνση κατά πλάκας.

Ανεπιθύμητες ενέργειες του Gingko biloba

Το Ginkgo μπορεί να έχει ανεπιθύμητες ενέργειες, ιδιαίτερα για τα άτομα με διαταραχές της κυκλοφορίας του αίματος και εκείνους που λαμβάνουν αντιπηκτικά, όπως η ασπιρίνη ή βαρφαρίνη, αν και πρόσφατες μελέτες έχουν βρει ότι το ginkgo έχει μικρή ή καθόλου επίδραση στις αντιπηκτικές ιδιότητες ή τη φαρμακοδυναμική της βαρφαρίνης σε υγιή άτομα. Το Ginkgo αναστέλλει τη μονοαμινοξειδάση, ώστε οι άνθρωποι που λαμβάνουν ορισμένες κατηγορίες αντικαταθλιπτικών (όπως αναστολείς της μονοαμινοξειδάσης και εκλεκτικούς αναστολείς επαναπρόσληψης σεροτονίνης), καθώς και οι έγκυες γυναίκες, μπορεί να εμφανίσουν παρενέργειες. Επιπρόσθετες ανεπιθύμητες ενέργειες περιλαμβάνουν αυξημένο κίνδυνο αιμορραγίας, γαστρεντερική δυσφορία, ναυτία, έμετο, διάρροια, πονοκεφάλους, ζάλη, αίσθημα παλμών της καρδιάς, και ανησυχία.

Τα άτομα που παίρνουν αντιπηκτικά, όπως η βαρφαρίνη, πρέπει να είναι προσεκτικοί.

Η παρουσία αμεντοφλαβόνης σε φύλλα biloba υποδηλώνουν κάποια πιθανότητα για αλληλεπιδράσεις με πολλά φάρμακα, μέσω της ισχυρής αναστολής του CYP3A4 και CYP2C9. 

Τα φύλλα περιέχουν, επίσης, γκινγκολικά οξέα, τα οποία είναι ιδιαίτερα αλλεργιογόνα. Τα άτομα με ιστορικό έντονων αλλεργικών αντιδράσεων στο δηλητήριο κισσός, στο μάνγκο, στα κάσιους και άλλες αλκυλοφαινόλες που παράγουν τα φυτά είναι πιο πιθανό να παρουσιάσουν αρνητική αντίδραση όταν καταναλώνουν ginkgo.

Το φυτό περιέχει, επίσης, διφλαβόνες. Σημαντικά συστατικά που υπάρχουν στα φύλλα είναι οι τριλακτόνες τερπενίου, δηλαδή, οι γκινγκολίδες Α, Β, C, J και η βιλοβαλίδη, πολλές  γλυκοσίδες, προανθοκυανιδίνες, αλκυλοφαινόλες, απλά φαινολικά οξέα, 6 - hydroxykynurenic οξέος και 4-O-και methylpyridoxine polyprenols. 

Βιβλιογραφία 

1.            Fehske, Christian J.; Leuner, Kristina; Müller, Walter E. (2009). "Ginkgo biloba extract (EGb761®) influences monoaminergic neurotransmission via inhibition of NE uptake, but not MAO activity after chronic treatment".Pharmacological Research 60 (1): 68–73.

2.            Weinmann, S; Roll, S; Schwarzbach, C; Vauth, C; Willich, SN (2010). "Effects of Ginkgo biloba in dementia: systematic review and meta-analysis". BMC geriatrics 10: 14.

3.            Dekosky, S. T.; Williamson, J. D.; Fitzpatrick, A. L.; Kronmal, R. A.; Ives, D. G.; Saxton, J. A.; Lopez, O. L.; Burke, G. et al. (2008). "Ginkgo biloba for Prevention of Dementia: A Randomized Controlled Trial". JAMA: the Journal of the American Medical Association 300 (19): 2253–62.

4.            Snitz, B. E.; O'Meara, E. S.; Carlson, M. C.; Arnold, A. M.; Ives, D. G.; Rapp, S. R.; Saxton, J.; Lopez, O. L. et al. (2009). "Ginkgo biloba for Preventing Cognitive Decline in Older Adults: A Randomized Trial". JAMA: the Journal of the American Medical Association 302 (24): 2663–70.

5.            Mahadevan, S.; Park, Y. (2007). "Multifaceted Therapeutic Benefits of Ginkgo biloba L.: Chemistry, Efficacy, Safety, and Uses". Journal of Food Science 73 (1): R14–9.

6.            DeKosky, Steven T.; Williamson, Jeff D.; Fitzpatrick, Annette L.; Kronmal, R. A.; Ives, D. G.; Saxton, J. A.; Lopez, O. L.; Burke, G. et al. (2008). "Ginkgo biloba for Prevention of Dementia". The Journal of the American Medical Association 300 (19): 2253–2262.

7.            Ihl R, Bachinskaya N, Korczyn AD, Vakhapova V, Tribanek M, Hoerr R, Napryeyenko O (2010). "Efficacy and safety of a once-daily formulation of Ginkgo biloba extract EGb 761 in dementia with neuropsychiatric features: a randomized controlled trial". Int J Geriatr Psychiatry: n/a.

8.            Ginkgo Extract Has Multiple Actions on Alzheimer Symptoms Newswise

9.            Vellas, B.; Coley, N.; Ousset, P. J.; Berrut, G.; Dartigues, J. F. O.; Dubois, B.; Grandjean, H. L. N.; Pasquier, F. et al. (2012). "Long-term use of standardised ginkgo biloba extract for the prevention of Alzheimer's disease (GuidAge): A randomised placebo-controlled trial". The Lancet Neurology.

10.          Schneider, L. S. (2012). "Ginkgo and AD: Key negatives and lessons from GuidAge". The Lancet Neurology.

11.          "MedlinePlus Herbs and Supplements: Ginkgo (Ginkgo biloba L.)". National Institutes of Health.

12.          "Ginkgo biloba". University of Maryland Medical Center. Retrieved 10 April 2008.

13.          Tanaka, A; Arai, Y; Kim, SN; Ham, J; Usuki, T (2011). "Synthesis and biological evaluation of bilobol and adipostatin A". Journal of Asian natural products research 13 (4): 290–6.  

Gallae turcicae

Gallae turcicae - Τούρκικα χολικά μήλα

Τα χολόμηλα ή τούρκικα χολικά μήλα ή Gallae turcicae παράγονται από την εναπόθεση αυγών που κάνει η χολόσφηκα με το τσίμπημά της στον κάλυκα των νέων φύλλων της χολοβελανιδιάς. 

Έτσι, αντί των νέων βλαστών δημιουργούνται μετά από αυτό στρογγυλά εξογκώματα, μέσα στα οποία αναπτύσσονται τα μικρά της χολόσφηκας.

Τα χολόμηλα είναι παθολογικοί σχηματισμοί.

Η χρήση τους στην βιολογική ογκολογία είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα.

Από φαρμακολογικής άποψης στην πρώτη γραμμή βρίσκεται η ισχυρή δράση τους εξαιτίας της υψηλής περιεκτικότητάς τους σε τανίνες (40-60%).

Στον άνθρωπο οι τανίνες προσφέρουν αντίσταση στις λοιμώξεις. Αυξάνουν την συνοχή των ιστών, έχουν αντιδιαρροϊκές ιδιότητες και αιμοστατικές. 

Εξωτερικά χρησιμοποιούνται στα εγκαύματα, στην προστασία των τραυμάτων αλλά και στην μείωση των φλεγμονών και των λοιμώξεων του κόλπου, του ματιού, του στόματος, του τραχήλου της μήτρας του ορθού κ.α
Γενικά, λοιπόν, ασκούν μια στυπτική δράση και σχηματίζουν ένα προστατευτικό στρώμα πάνω στις βλεννογόνους μεμβράνες και το δέρμα.
Άλλα βότανα, όπως, η Αχιλλέα (Achillea millefolium) και η Καψέλα (Capsella bursa pastoris) έχουν μεγάλη περιεκτικότητα σε τανίνες. 
emedi.gr

Αυξητικοί παράγοντες και καρκίνος μαστού

Γράφει η

Δρ Σάββη Μάλλιου Κριαρά 

Ειδικός παθολόγος–Ογκολόγος, MD, PhD

Τα περισσότερα επικουρικά σχήματα χημειοθεραπείας του καρκίνου του μαστού δεν απαιτούν συνήθως υποστήριξη με αυξητικό παράγοντα λευκών (G-CSF), εκτός από εκείνα που συνδέονται με υψηλή συχνότητα εμφάνισης καταστολής του μυελού των οστών και κίνδυνο μόλυνσης.

Χημειοθεραπευτικά σχήματα που συνδέονται με υψηλή συχνότητα εμφάνισης καταστολής του μυελού των οστών και κίνδυνο μόλυνσης:

-Χημειοθεραπεία  εντατικοποιημένη (δηλαδή, κάθε 2 εβδομάδες)  Dose-dense AC/T (doxorubicin, cyclophosphamide, paclitaxel), αντί των 3 εβδομάδων

-TAC χημειοθεραπεία TAC  (docetaxel, doxorubicin, cyclophosphamide)

Κατά την χημειοθεραπεία και την ακτινοθεραπεία ο αριθμός των κοκκιοκυττάρων μετριέται στη γενική εξέταση αίματος (1500-7000/ul). Όταν ο αριθμός αυτός μειωθεί λόγω της κατασταλτικής επίδρασης  στο μυελό των οστών, τότε έχουμε ουδετεροπενία.

Διαβαθμίσεις ουδετεροπενίας  ανάλογα με τον αριθμό των ουδετερόφιλων:

-Ήπια

-Μέτρια

-Σοβαρή, όταν τα ουδετερόφιλα είναι λιγότερα από 500/ul

Το 50% των ασθενών που υποβάλλονται σε χημειοθεραπεία εμφανίζουν κάποιου βαθμού ουδετεροπενία. Είναι όμως δυνατόν, η ίδια η νόσος να διηθήσει το μυελό των οστών και να εμποδίσει την παραγωγή κοκκιοκυττάρων.

Τα κοκκιοκύτταρα μειώνονται συνήθως 1 εβδομάδα μετά το πέρας της θεραπείας και φτάνουν στο χαμηλότερο σημείο (ναδίρ) 14 ημέρες μετά.

Η ουδετεροπενία αυτή καθεαυτή δεν έχει κανένα σύμπτωμα. Συνήθως διαπιστώνεται τυχαία στη γενική εξέταση αίματος ή όταν ο ασθενής παρουσιάσει λοίμωξη.

Όταν τα κοκκιοκύτταρα είναι χαμηλά, ο οργανισμός δεν μπορεί να καταπολεμήσει αποτελεσματικά τα μικρόβια, με αποτέλεσμα το άτομο να γίνεται επιρρεπές στις λοιμώξεις.

Σε ουδετεροπενικούς ασθενείς μια απλή λοίμωξη μπορεί να γίνει τόσο σοβαρή, ώστε να απαιτείται νοσηλεία. Λοιμώξεις μπορούν να δημιουργηθούν σε οποιοδήποτε σημείο του σώματος. Ο ασθενής, ανάλογα με την περιοχή της λοίμωξης, παρουσιάζει συμπτώματα…

Η ουδετεροπενία αντιμετωπίζεται μόνο με χορήγηση παράγοντα διέγερσης αποικιών των κοκκιοκυττάρων προκειμένου να επανέλθουν τα ουδετερόφιλα σε φυσιολογικά επίπεδα. Σε περίπτωση που συνυπάρχει λοίμωξη, αυτή θεραπεύεται με την κατάλληλη αντιβιοτική αγωγή. Πολλές φορές στην κλινική πράξη, για την αποφυγή ουδετεροπενίας, ο παράγοντας διέγερσης αποικιών των κοκκιοκυττάρων χορηγείται προληπτικά μετά από χημειοθεραπεία.

Οι  G-CSF ανήκουν στη κατηγορία των υποστηρικτικών φάρμακων για ασθενείς που υποβάλλονται σε  χημειοθεραπεία ή /και ακτινοθεραπεία. Πρόκειται για ουσίες που έχουν συντεθεί με τις μεθόδους της βιοτεχνολογίας και είναι ισοδύναμες με τις κυτοκίνες εκείνες που διεγείρουν τον πολλαπλασιασμό των κυττάρων του αίματος.

Ο G-CSF είναι μια γλυκοπρωτεΐνη, αυξητικός παράγοντας και κυτταροκίνη που παράγεται από έναν αριθμό διαφορετικών ιστών, για την διέγερση του μυελού των οστών για την παραγωγή κοκκιοκυττάρων και βλαστικών κυττάρων. Ο G-CSF διεγείρει  το μυελό των οστών για την απελευθέρωσή τους στο αίμα.

Ο G-CSF βοηθάει στην επιβίωση, στον πολλαπλασιασμό, στη διαφοροποίηση και στη λειτουργία των πρόδρομων κύτταρων των  ουδετερόφιλων και των ώριμων ουδετερόφιλων.

Ο G-CSF ρυθμίζει τα μονοπάτια μεταγωγής Janus kinase (JAK)/signal transducer and activator of transcription (STAT), Ras /mitogen-activated protein kinase (MAPK) και phosphatidylinositol 3-kinase (PI3K)/protein kinase B (Akt) signal transduction pathway.

Ο G-CSF των ποντικιών αναγνωρίστηκε και παρασκευάστηκε  για πρώτη φορά στο Walter and Eliza Hall Institute, στην Αυστραλία, το 1983 και η ανθρώπινη μορφή  κλωνοποιήθηκε από ομάδες ερευνητικές από την Ιαπωνία,  τη Γερμανία και τις ΗΠΑ το 1986.

Ο G-CSF παράγεται από τα ενδοθηλιακά, μακροφάγα και διάφορα άλλα κύτταρα του ανοσοποιητικού συστήματος. Η φυσική ανθρώπινη γλυκοπρωτεΐνη υπάρχει σε δύο μορφές, μία με 174 και μια με 180 αμινοξέα (πολύ-πρωτεΐνη μοριακού βάρους 19 600 γραμμάρια ανά mole). Η πιο άφθονη και περισσότερο ενεργή, η 174 αμιν- όξινη μορφή έχει χρησιμοποιηθεί για την ανάπτυξη των φαρμακευτικών προϊόντων από ανασυνδυασμένο DNA {(rDNA) τεχνολογία}.

Ο G-CSF-υποδοχέας βρίσκεται στα πρόδρομα κύτταρα του μυελού των οστών και  ως απάντηση στη διέγερση του G-CSF, ξεκινά ο πολλαπλασιασμός και η διαφοροποίηση σε ώριμα κοκκιοκύτταρα. Ο G-CSF είναι επίσης ένας δυνητικός  επαγωγέας της κινητοποίησης αρχέγονων αιμοποιητικών κυττάρων από το μυελό των οστών στην κυκλοφορία του αίματος (όχι άμεσα).

Εκτός από την επίδραση στο αιμοποιητικό σύστημα, ο G-CSF μπορεί να ενεργεί και στα νευρικά κύτταρα ως νευροτροφικός παράγοντας. Πράγματι, ο υποδοχέας του εκφράζεται από τους νευρώνες στον εγκέφαλο και το νωτιαίο μυελό. Η δράση του G-CSF στο κεντρικό νευρικό σύστημα είναι να προκαλέσει νευρογένεση, να αυξηθεί η νευροπλαστικότητα και να εξουδετερώσουν την απόπτωση. Οι ιδιότητες αυτές επί του παρόντος ερευνώνται για την ανάπτυξη νέων θεραπειών των νευρολογικών παθήσεων, όπως είναι  η εγκεφαλική ισχαιμία.

Το γονίδιο για τον G-CSF, βρίσκεται στο χρωμόσωμα 17, τόπος q11.2-Q12. Ο Nagata et al. διαπίστωσαν ότι το γονίδιο GCSF έχει 4 ιντρόνια και ότι 2 διαφορετικά πολυπεπτίδια συντίθενται από το ίδιο γονίδιο από την διαφορετική αναδίπλωση του mRNA. Τα 2 πολυπεπτίδια διαφέρουν σε 3 αμινοξέα, αλλά και τα δύο έχουν δραστηριότητα GCSF. Θεωρείται ότι η σταθερότητα του G-CSF mRNA ρυθμίζεται από ένα στοιχείο του RNA του G-CSF και ονομάζεται (G-CSF factor stem-loop destabilising element).

Ο G-CSF χρησιμοποιείται, επίσης, για να αυξήσει τον αριθμό των αιμοποιητικών βλαστικών κυττάρων στο αίμα του δότη πριν ξεκινήσει η συλλογή από λευκαφαίρεση για χρήση σε μεταμόσχευση αιμοποιητικών βλαστικών κυττάρων. Μπορεί επίσης να δοθεί στο δέκτη, για να αντισταθμίσει σχήματα προετοιμασίας.

Η Itescu  το 2004 χρησιμοποίησε G-CSF για τη θεραπεία του εκφυλισμού της καρδιάς με έγχυση στη ροή του αίματος της καρδιάς μαζί με SDF (stromal cell-derived factor).

Μια μελέτη του Washington University School of Medicine  σε ποντίκια έδειξε ότι ο G-CSF μπορεί να μειώσει την οστική πυκνότητα.

Ο G-CSF για  πρώτη φορά κυκλοφόρησε στην αγορά από την Amgen ως Neupogen (εμπορικό σήμα). Πολλές βιο-generic εκδόσεις είναι πλέον διαθέσιμες.

Η ανασυνδυασμένη ανθρώπινη G-CSF που συντίθενται σε σύστημα έκφρασης Ε. coli ονομάζεται φιλγραστίμη. Η δομή της φιλγραστίμης διαφέρει ελαφρώς από τη διάρθρωση της φυσικής γλυκοπρωτεΐνης. Οι περισσότερες δημοσιευμένες μελέτες έχουν χρησιμοποιήσει φιλγραστίμη. Η φιλγραστίμη  και PEG-filgrastim (Neulasta) είναι δύο εμπορικά διαθέσιμες μορφές rhG-CSF (ανασυνδυασμένη ανθρώπινη G-CSF). Η PEG (γλυκόλη πολυαιθυλενίου) μορφή έχει πολύ μεγαλύτερο χρόνο ημίσειας ζωής, μειώνοντας την ανάγκη των καθημερινών ενέσεων.

Μια άλλη μορφή της ανασυνδυασμένης ανθρώπινης G-CSF, που ονομάζεται lenograstim συντίθεται σε κύτταρα ωοθήκης κινεζικού χάμστερ (CHO κύτταρα). Δεδομένου ότι αυτό είναι ένα σύστημα έκφρασης θηλαστικών κυττάρων, η lenograstim ταυτίζεται με την 174-αμινοξύ φυσική ανθρώπινη G-CSF. Δεν υπάρχουν κλινικές ή θεραπευτικές δαφορές μεταξύ φιλγραστίμης και lenograstim, αλλά δεν υπάρχουν επίσημες συγκριτικές μελέτες.

Ο G-CSF χορηγείται συνήθως υποδορίως

•        Δεν πρέπει να χορηγείται μαζί με χημειοθεραπεία και πρέπει να παρακολουθούνται τα λευκά λόγω πιθανών μεγάλων αυξήσεων.

•        Γενικά, δεν πρέπει να χορηγείται σε μυελική κακοήθεια.

•        Χορηγείται 24 ώρες τουλάχιστον πριν και μετά τη χημειοθεραπεία. Η πεγκυλιωμένη φιλγαστρίμη χορηγείται 24 ώρες μετά και 14 ημέρες πριν την χημειοθεραπεία.

Τοξικότητα και ανεπιθύμητες ενέργειες G-CSF

-Το Σύνδρομο Sweet είναι μια γνωστή παρενέργεια από τη χρήση αυτού του φαρμάκου. Είναι οξεία εμπύρετη ουδετεροφιλική δερματίτιδα που χαρακτηρίζεται από  ξαφνική εμφάνιση πυρετού, λευκοκυττάρωση και ερυθηματώδεις, σαφώς περιγεγραμμένες βλατίδες και πλάκες που παρουσιάζουν πυκνή διήθηση από ουδετερόφιλα πολυμορφοπύρηνα στην ιστολογική εξέταση.

-Οστικοί πόνοι, πόνοι στη ράχη, κοιλιακοί πόνοι, ναυτία, έμετος, διάρροια, πυρετός, κόπωση, κεφαλαλγία, μυαλγίες, αρθραλγίες, πόνοι στον αυχένα, πόνοι στα άκρα, πόνος στο σημείο ένεσης, στοματίτιδα, αλλεργικές αντιδράσεις, πνευμονικές διηθήσεις, οζώδες ερύθημα, εξανθήματα, διόγκωση σπληνός.

Κατευθυντήριες οδηγίες για χρήση G-CSF

Όχι σαν ρουτίνα σε απύρετη ουδετεροπενία.

Σε εμπύρετη ουδετεροπενία, σε ασθενείς με αυξημένο κίνδυνο σηπτικών επιπλοκών (πνευμονία, κυτταρίτις, πρωκτίτιδα, απόστημα, μυκητίαση, διάρκεια >10ημ.)

-Δευτερογενής προφύλαξη (μετά την έναρξη θεραπείας)

•        Εμπύρετος ουδετεροπενία προηγούμενου κύκλου

•        Αν η αναβολή χημειοθεραπείας και η μείωση δόσης λόγω ουδετεροπενίας, δεν είναι επιθυμητή (όγκοι γενετικοί, χοριοCa)

•        Σε περίπτωση που η δόση έχει ελαττωθεί υπερβολικά ή έχουμε μεγάλες καθυστερήσεις μεταξύ των χημειοθεραπειών

Σε όλες τις άλλες περιπτώσεις προτιμάται ελάττωση της δοσολογίας των χημειοθεραπευτικών φαρμάκων

-Πρωτογενής προφύλαξη (προληπτικά)

•        Πιθανότητα ανάπτυξης εμπύρετης ουδετεροπενίας μεγαλύτερη του 20%

•        Προϋπάρχουσα ουδετεροπενία

•        Εκτεταμένη προηγηθείσα χημειοθεραπεία

•        Προηγηθείσα Ακτινοθεραπεία στην πύελο ή σε μεγάλη έκταση του μυελού

•        Προηγηθείσα εμπύρετος ουδετεροπενία με ίδια ή μικρότερης έντασης χημειοθεραπεία

•        Καταστάσεις που αυξάνουν τον κίνδυνο σοβαρών λοιμώξεων όπως ηλικία μεγαλύτερη των 65 ετών, κακή γενική κατάσταση, δυσλειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος, HIV λοίμωξη, ανοιχτό τραύμα, λοιμώξεις, σοβαρές συνυπάρχουσες παθήσεις, ανεξέλεγκτα καλπάζουσα πρωτοπαθής νόσος, διήθηση μυελού, κακή διατροφή, χημειοακτινοθεραπεία, Hb μικρότερη των 12 gr/dl

•        Σε μεγαλύτερο από 20% κίνδυνο για εμπύρετο ουδετεροπενία απόλυτη ένδειξη

•        Από 2-6 G-CSF και για μεγαλύτερο από 10% κίνδυνο

•        Σχήματα με πιθανότητα εμπύρετης ουδετεροπενίας μεγαλύτερη από 20% τα ανά 14 ημέρες

•        Σε No Hodgkin Lymphoma, σε μεγαλύτερη ηλικία των 65 ετών, TAC, ανθρακυκλίνες και ταξάνες σε Ca μαστού

•        2ης γραμμής όρχεως ιδίως TIP, τοποτεκάνη στο Ca πνεύμονος και ωοθηκών, το CAV στο Ca πνεύμονος και πολλά αιματολογικά

-Απύρετος ουδετεροπενία

Δεν συστήνεται θεραπεία.

-Εμπύρετος ουδετεροπενία

•        Περισσότερο από 7- 10 ημέρες

•        Πνευμονία

•        Κυτταρίτιδα

•        Απόστημα

•        Παραρινοκολπίτιδα

•        Υπόταση

•        Πολυοργανική δυσλειτουργία

•        Σήψη

•        Μυκητησιακή λοίμωξη

•        Ανεξέλεγκτη πρωτοπαθής νόσος

•        Συνυπάρχουσα λεμφοπενία

•        Ηλικία μεγαλύτερη των 65

•        Ουδετερόφιλα λιγότερα από 100/μλ

Στους υπόλοιπους ασθενείς θεωρείται ανεπίπλεκτη και δεν χρειάζεται θεραπεία με αυξητικούς.

-Μεταμόσχευση μυελού των οστών

Χρήση G-CSF για dose intensity σχήματα, σε μεταμόσχευση μυελού και μεταμόσχευση περιφερικών κυττάρων, δηλαδή κινητοποίηση περιφερικών αρχέγονων αιμοποιητικών κυττάρων 24-72 ώρες μετά τη μεταμόσχευση μυελού ή περιφερικών κυττάρων

Αιματολογικά νοσήματα

-Οξεία Μυελογενής Λευχαιμία, μετά τις πρώτες ημέρες εισαγωγής χημειοθεραπείας ιδίως σε ηλικία μεγαλύτερη των 55 ετών

-Οξεία Λεμφοβλαστική Λευχαιμία, μετά τις πρώτες ημέρες της induction χημειοθεραπείας και ταυτόχρονα με κορτικοστερεοειδή και αντιμεταβολίτες

-Μετά τη θεραπεία σταθεροποίησης, σε υποτροπιάζουσα ανθεκτική λευχαιμία

-Με προσοχή σε Μυελοδυσπλαστικό σύνδρομο, όπου γίνεται διακοπτόμενη θεραπεία σε σοβαρή ουδετεροπενία και υποτροπιάζουσες λοιμώξεις

-Ακτινοθεραπεία

Σε σύγχρονη χημειοακτινοθεραπεία αποφυγή G-CSF και ιδιαίτερα σε ακτινοθεραπεία μεσαυλίου, γιατί αυξάνουν οι παρενέργειες. Γενικά χορηγούνται μόνο σε καθυστερήσεις στη χορήγηση ακτινοθεραπείας λόγω ουδετεροπενίας

Μπορούν όλοι οι ασθενείς να παίρνουν με ασφάλεια G-CSF;

Η εξατομικευμένη ιατρική μπορεί να βελτιώσει την ασφάλεια των ασθενών και να εξοικονομήσει χρήματα μακροπρόθεσμα, αλλά η έλλειψη επενδύσεων και ρυθμιστικών κανόνων αναστέλλει την πρόοδο στον τομέα αυτόν.

Συνδυάζοντας τις γνώσεις για τη γενετική, τους αιματολογικούς δείκτες και άλλους δείκτες, με παράγοντες που σχετίζονται με τον τρόπο ζωής και μέσω της χρήσης της σύγχρονης τεχνολογίας της πληροφορικής, οι φορείς που σχετίζονται με την υγεία βρίσκονται μπροστά σε τεράστιες ευκαιρίες.

Ωστόσο, «πολυάριθμα επιστημονικά, οικονομικά και κοινωνικά ζητήματα θα πρέπει να αντιμετωπιστούν»…

Η εξατομικευμένη ιατρική θα αντιμετωπίσει τα προβλήματα του παραδοσιακού μοντέλου «ίδια θεραπεία για όλους» σε ότι αφορά τη διάγνωση, τη θεραπεία και την αποκατάσταση των νόσων...

Βιβλιογραφία

1. Metcalf D (July 1985). "The granulocyte-macrophage colony-stimulating factors". Science 229 (4708): 16–22.

2. Nagata S, Tsuchiya M, Asano S, Kaziro Y, Yamazaki T, Yamamoto O, Hirata Y, Kubota N, Oheda M, Nomura H (1986). "Molecular cloning and expression of cDNA for human granulocyte colony-stimulating factor". Nature 319 (6052): 415–8.

3. Souza LM, Boone TC, Gabrilove J, Lai PH, Zsebo KM, Murdock DC, Chazin VR, Bruszewski J, Lu H, Chen KK, Barendt J, Platzer, E, Moore, MAS, Mertelsmann R, Welte K (April 1986). "Recombinant human granulocyte colony-stimulating factor: effects on normal and leukemic myeloid cells". Science 232 (4746): 61–5.

4. Thomas J, Liu F, Link DC (May 2002). "Mechanisms of mobilization of hematopoietic progenitors with granulocyte colony-stimulating factor". Curr. Opin. Hematol. 9 (3): 183–9.

5. Schneider A, Krüger C, Steigleder T, Weber D, Pitzer C, Laage R, Aronowski J, Maurer MH, Gassler N, Mier W, Hasselblatt M, Kollmar R, Schwab S, Sommer C, Bach A, Kuhn HG, Schäbitz WR (August 2005).

6. Pitzer C, Krüger C, Plaas C, Kirsch F, Dittgen T, Müller R, Laage R, Kastner S, Suess S, Spoelgen R, Henriques A, Ehrenreich H, Schäbitz WR, Bach A, Schneider A (December 2008).

7. Finkel, Elizabeth (2005). Stem cells: controversy on the frontiers of science. Crows Nest: ABC Books.

8. Hirbe AC, Uluçkan O, Morgan EA, Eagleton MC, Prior JL, Piwnica-Worms D, Trinkaus K, Apicelli A, Weilbaecher K (April 2007). "Granulocyte colony-stimulating factor enhances bone tumor growth in mice in an osteoclast-dependent manner". Blood 109 (8): 3424–31.

9. Paydaş S, Sahin B, Seyrek E, Soylu M, Gonlusen G, Acar A, Tuncer I (September 1993). "Sweet's syndrome associated with G-CSF". Br. J. Haematol. 85 (1): 191–2.

10. Webster J , Lyman GH . Use of G-CSF to Sustain Dose Intensity in Breast Cancer Patients Receiving Adjuvant Chemotherapy: A Pilot Study. Cancer Control. 1996 Nov;3(6):519-523.

11. Kadri Altundag, Ozden Altundag and Mehmet Gunduz Addition of granulocyte-colony stimulating factor (G-CSF) may further increase chemosensitive state in premenopausal node-positive breast cancer patients with induced angiogenesis after surgery  Breast Cancer Res 2004, 6 :E14 doi:10.1186/bcr903.

12. Trueman Prophylactic G-CSF in patients with early-stage breast cancer: a health economic review British Journal of Cancer (2009) 101, S15–S17.

Γράφει η
Δρ Σάββη Μάλλιου Κριαρά
Ειδικός Παθολόγος- Ογκολόγος, MD, PhD

Λ. Γαλατσίου 135 & Μπουμπουλίνας, Γαλάτσι
Τ.Κ.: 111 46
Τηλ: 210 2131940, Κιν: 6974639366
e-mail: sevvimalliou@gmail.com
Ιατρός ΕΟΠΥΥ

       

Frotox

Το Frotox είναι μία εξαιρετικά νέα θεραπεία. Ακόμη και στο Λονδίνο βρίσκεται σε προκλινική χρήση και λειτουργεί με τη δύναμη του ψύχους.

Το όνομα Frotox δεν είναι το επίσημο όνομα από την εταιρεία κατασκευής της συσκευής, αλλά η έμπνευση μίας Βρετανίδας δημοσιογράφου. Τείνει όμως να καθιερωθεί τουλάχιστον στον ξένο τύπο.

Το Frotox στην ουσία έχει συγγενική σχέση με το Botox, αφού λειτουργεί με την ίδια λογική, δηλαδή την “αναστολή” της λειτουργίας των μυών. Αυτό που διαφέρει είναι το μέσο που στην προκειμένη περίπτωση είναι το ψύχος.

Η γνώση στην οποία βασίζεται η νέα μέθοδος, στην ουσία δεν είναι και πολύ καινούργια, αφού το ψύχος χρησιμοποιείται εδώ και πολλά χρόνια στην ιατρική επιστήμη για την πρόκληση αναλγησίας. Όμως η χρήση των πολύ χαμηλών θερμοκρασιών για την αντιμετώπιση των ρυτίδων είναι κάτι πολύ νέο.

Λειτουργία:

Η συσκευή διοχετεύει πολύ έντονο ψύχος τοπικά, διακόπτοντας τη συνέχεια των νεύρων παροδικά και έτσι οι μύες χαλαρώνουν και κατά συνέπεια εξαφανίζονται και οι ρυτίδες. Η λογική δεν διαφέρει καθόλου από αυτή του Botox, που με τη βοήθεια μίας τοξίνης “παραλύει” παροδικά τους μυς, διακόπτει την κίνησή τους και άρα εξαφανίζει τις ρυτίδες. Η ειδοποιός διαφορά, όμως, έχει να κάνει με το μέσο που χρησιμοποιεί ο πλαστικός χειρουργός για να επιτύχει το επιθυμητό αποτέλεσμα. Στην περίπτωση του Frotox, ο γιατρός δεν εγχέει απολύτως τίποτα μέσα στον οργανισμό μας.

Η όλη διαδικασία γίνεται με μία ειδική συσκευή, η οποία μοιάζει με χοντρό στυλό που καταλήγει σε μία πολύ λεπτή “βελόνα” με κοίλο στόμιο. Ο γιατρός προχωρά σε τοπική αναισθησία και εισάγει την ειδική βελόνα στο δέρμα μας, η οποία διοχετεύει στοχευμένα κύματα ψύχους στο νεύρο του προσώπου. Η όλη διαδικασία κρατά το πολύ 10- 15 λεπτά, κατά την οποία όσοι το έχουν δοκιμάσει μιλούν για αίσθηση πίεσης και όχι πόνου. Το αποτέλεσμα διαρκεί περίπου 3 μήνες.

Πλεονεκτήματα:

•        Το αποτέλεσμα φαίνεται την ίδια στιγμή που γίνεται η θεραπεία και είναι πιθανώς και πιο φυσικό από το Botox, καθώς δεν προκαλεί το γνωστό “τέντωμα”.

•        Δεν απαιτούνται μεγάλος αριθμός ενέσεων και τρυπημάτων, όπως με το Botox.

•        Δεν πραγματοποιείται έγχυση καμίας ουσίας μέσα στον οργανισμό μας. Έτσι, ο τρόπος αντιμετώπισης των ρυτίδων είναι φυσικός και όχι φαρμακολογικός.

Μειονεκτήματα:

•        Μέχρι στιγμής η χρήση του είναι πολύ περιορισμένη, καθώς μπορεί να εφαρμοστεί μόνο στις οριζόντιες ρυτίδες του μετώπου και στο μεσόφρυο.

•        Βρίσκεται ακόμη στην αρχή της εφαρμογής του.

•        Κίνδυνοι-επιπλοκές: Στο σημείο της ένεσης μπορεί να υπάρξει οίδημα και εκχύμωση. Γενικά, μέχρι στιγμής δεν έχουν σημειωθεί σοβαρές επιπλοκές, ενώ η σωστή επιλογή ασθενούς κρίνεται εξαιρετικά σημαντική.

Ιδανικοί υποψήφιοι:

•        Άτομα μέσης ηλικίας.

•        Άτομα πολύ εκφραστικά, που έχουν περισσότερο δυναμικές ρυτίδες έκφρασης.

•        Όχι άνθρωποι με μεγάλη χαλάρωση.

•        Όχι άνθρωποι με μεγάλη βλεφαρόπτωση.

•        Το Frotox είναι ιδανικό για άντρες, διότι σε αυτούς το Botox θέλει μεγαλύτερη δόση.

Κόστος: Ανάλογο με αυτό του Botox.

Πηγή

madamefigaro.gr

Πώς θα αποφύγετε την αφυδάτωση και το ξεφλούδισμα

Ο ήλιος και η θάλασσα λυτρώνουν από την κούραση, την ένταση, δίνουν αίσθηση ζωντάνιας και ευεξίας. 

Η παρατεταμένη έκθεση στα στοιχεία της φύσης έχει όμως και τις συνέπειες της, ιδίως στην επιδερμίδα και τα μαλλιά : ξεφλούδισμα, αφυδάτωση. 

Χρειάζεται ειδική φροντίδα, ώστε να διατηρηθεί η υγιής όψη και να μην προκληθούν μόνιμα προβλήματα, όπως γραμμές και λεπτές ρυτίδες ή κοκκινίλες, ειδικά στα σημεία όπου πέφτουν κάθετα οι ακτίνες του ήλιου, όπως τους ώμους και την πλάτη. 

Στο τριχωτό της κεφαλής, ο ήλιος διασπά τις φυσικές χρωστικές ουσίες της τρίχας, τα μαλλιά γίνονται πιο ευάλωτα, θαμπώνουν ξεθωριάζουν, τραχιά στην υφή, και ενίοτε σπάνε, δίδοντας ταλαιπωρημένη όψη. 

Τη λύση χαρίζει η συστηματική περιποίηση, με προϊόντα που κυκλοφορούν στο εμπόριο αλλά και φυσικές συνταγές.

-Σώμα

Καλό θα ήταν να χρησιμοποιείτε πετσέτα μετά το μπάνιο σας στη θάλασσα, να μην αφήνετε δηλαδή το θαλασσινό νερό να στεγνώνει πάνω σας. 

Ιδανικό θεωρείται το ντους με νερό.

 Τα προϊόντα after sun γνωστών εταιρειών καλλυντικών δρουν καταπραϋντικά, μπορείτε όμως αν θέλετε να φτιάξετε στο σπίτι, μείγμα που θα σας ανακουφίσει από το αίσθημα καύσου, και θα προλάβει το κοκκίνισμα. 

Ενδείκνυνται ως συστατικά το γερμανικό χαμομήλι, η αλόη, και σαφώς το γιαούρτι.

Φυσική συνταγή

Ρίξτε σε μπολ 1 κρόκο αυγού, 1 κουταλάκι μέλι, 2 σταγόνες αμυγδαλέλαιο και ανακατέψτε καλά για 2-3 λεπτά. Απλώστε το μείγμα σε όλο το σώμα ή μόνο στα αφυδατωμένα σημεία του και αφήστε το 10-15 λεπτά. Ξεπλυθείτε καλά. Η μάσκα δεν έχει ευχάριστη μυρωδιά, αλλά κάνει θαύματα!

-Πρόσωπο

Η μέντα δροσίζει και καταπραΰνει  το τριαντάφυλλο και η καλέντουλα αναπλάθουν, ενυδατώνουν και ανανεώνουν. Χρησιμοποιείστε προϊόντα που τα εμπεριέχουν, και παράλληλα αποφύγετε ισχυρά καθαριστικά προϊόντα, που θα ξηράνουν περισσότερο το πρόσωπό σας. Μπορείτε για λόγους πρόληψης να ενισχύσετε την ενυδάτωσή σας, με κρέμα πλούσιας υφής ή serum.

Φυσική συνταγή

Ανακατέψτε 1 κουταλάκι μαγιά μπίρας σε σκόνη με 1 κουταλάκι μέλι, 1 κουταλάκι κρέμα γάλακτος και 1/2 κουταλάκι λάδι χοχόμπα. Απλώστε τη μάσκα στην επιδερμίδα σας (εκτός από την περιοχή των ματιών) και αφήστε να δράσει 15-20 λεπτά. Ξεπλύνετε με χλιαρό νερό.

-Μαλλιά

Προστατεύστε τα μαλλιά σας, ειδικά εφέτος τα μαντήλια προτείνονται ως αξεσουάρ για όλες τις ώρες. Καπέλα και αντηλιακά σπρέι για τα μαλλιά ενδείκνυνται, επίσης. Η συμβουλή «να μην τα βρέχετε στη θάλασσα» είναι χρήσιμη, αλλά δεν υιοθετείται εύκολα: ποιος μπορεί να πει όχι σε μία απολαυστική βουτιά; Τουλάχιστον ξεβγάλετέ τα μετά το μπάνιο. Επιλέξτε ένα καλό ενυδατικό σαμπουάν και χρησιμοποιήστε απαραιτήτως πλούσιο conditioner ή μάσκα μαλλιών. Φροντίστε να παραμένουν λίγη ώρα στα μαλλιά, χωρίς να αγγίζουν τις ρίζες.

Φυσική συνταγή

Σε στεγνά μαλλιά, δοκιμάστε να κάνετε μασάζ με δαφνέλαιο επί 3 λεπτά, ξεκινώντας από τις άκρες προς τις ρίζες. Σκεπάστε το κεφάλι με μια νάιλον μεμβράνη και τυλίξτε το με υγρή, ζεστή πετσέτα. Έπειτα από 1 ώρα, αφαιρέστε την πετσέτα και τη μεμβράνη και λούστε τα μαλλιά σας 2 φορές. 

Προσοχή: Για να φύγει το λάδι εύκολα, δεν πρέπει να τα βρέξετε στην αρχική φάση. Στο πρώτο χέρι (που θα «πιάσει» δύσκολα), βάλτε στο χέρι σας όση ποσότητα σαμπουάν χρειάζεται για ένα λούσιμο, αναμίξετέ το στην παλάμη σας με λίγο νερό και λουστείτε. 

Βάλσαμο για τα μαλλιά θεωρούνται γενικότερα η αλόη, το ελαιόλαδο, το έλαιο χοχόμπα, καθώς και το βούτυρο karite.

Βιβλιογραφία

ΤΟ ΒΗΜΑ

emedi.gr