Νευροτροποποίηση για τον χρόνιο πόνο

Η τελευταία λέξη στην αντιμετώπιση του χρόνιου πόνου είναι οι διεγέρτες νωτιαίου μυελού

Γράφει ο
Δρ Πολυθοδωράκης Ιωάννης
Νευροχειρουργός - Χειρουργός Σπονδυλικής Στήλης
Η μέθοδος της Νευροτροποποίησης και ειδικότερα η εμφύτευση ενός Διεγέρτη Νωτιαίου Μυελού (Spinal Cord Stimulator) στην Αυχενική Μοίρα της Σπονδυλικής Στήλης αποτελεί την τελευταία λέξη της Ιατρικής Τεχνολογίας στην αντιμετώπιση του χρόνιου πόνου και μπορεί να ανακουφίσει ασθενείς που υποφέρουν καθημερινά.
Συγκεκριμένα μπορεί να εφαρμοστεί για ασθενείς με πόνο μετά από επέμβαση στην σπονδυλικής στήλη, στη μεθερπητική νευραλγία, στο χρόνιο πυελικό πόνο ή ακόμα και στο νευροπαθητικό κακοήθη πόνο, αλλά και σε άλλες πολλές περιπτώσεις χρόνιου νευροπαθητικού πόνου.
Οι Διεγέρτες Νωτιαίου Μυελού (Spinal Cord Stimulators) έχουν την δυνατότητα να αλλάξουν τον τρόπο που ο εγκέφαλος ενός ασθενή αντιλαμβάνεται τα σήματα πόνου. Μέσω ενός προγράμματος μετάδοσης ελαφρών ηλεκτρικών παλμών επιφέρεται σημαντική ανακούφιση από τον σοβαρό νευροπαθητικό πόνο, ουσιαστικά μετατρέποντας τον πόνο σε ένα αίσθημα ελαφρού μουδιάσματος.
Ο ασθενής μέσω ενός τηλεχειριστηρίου μπορεί να χειρίζεται τον διεγέρτη.
Με την μέθοδο αυτή ο ασθενής έχει την ελπίδα ότι θα μπορεί να μειώσει ή και να σταματήσει τα ναρκωτικά φάρμακα, να εργασθεί, να παίξει με τα παιδιά του και γενικότερα να απολαύσει την ζωή.
Μπορεί  δε να εφαρμοσθεί σε ασθενείς όλων των ηλικιών, από παιδιά μέχρι ηλικιωμένους, ενώ είναι εγκεκριμένη από την Ευρωπαϊκή Ένωση, έχει έγκριση από τον Οργανισμό Φαρμάκων των ΗΠΑ και τον Ε.Ο.Φ.
Η συσκευή βασισμένη στην "Θεωρία της Πληροφορίας" κωδικοποιεί τα ερεθίσματα του πόνου σε "δυναμικές ενεργείας" (action potentials) λαμβάνοντας υπόψη όχι μόνον το απλό ερέθισμα, αλλά και όλες τις ιδιότητες πληροφοριών που σχετίζονται με την ηλεκτρογένεση  του πόνου.
Στην συνέχεια αντιγράφει τον πόνο  και αντικαθιστά την πληροφορία του προς το Κεντρικό Νευρικό Σύστημα με μια πλασματική πληροφορία "μη-πόνου". Έτσι το ΚΝΣ  αποδεχόμενο   την πλασματική πληροφορία "μη-πόνου" ο ασθενής σταματάει να πονάει!
Η άμεση και με μεγάλη διάρκεια ανακούφιση που προσφέρει  η θεραπεία στους πάσχοντες από χρόνιο, νευροπαθητικό και ογκολογικό πόνο, είναι σημαντικό όφελος για τους ίδιους και τον θεράποντα ιατρό, ο οποίος με την εξάλειψη του πόνου μπορεί να ασχοληθεί εντατικότερα με την θεραπεία της ασθενείας τους.
Πιο συγκεκριμένα με τη θεραπεία μπορούμε  να αντιμετωπίσουμε:
• Χρόνιους Νευροπαθητικούς πόνους (Αλγοδυστροφία, CRPS I και II κ.α),
• Ογκολογικούς πόνους
• Σύνδρομα πόνου σχετικά με τη χημειοθεραπεία
• Σύνδρομα πόνου μετά από θεραπεία με ακτινοβολία
• Σύνδρομα Πόνου μετά από επεμβάσεις
• Πόνο Σπονδυλικής Στήλης (Αυχεναλγία-Οσφυαλγία)
• Σύνδρομο Πόνου μετά από Επέμβαση Σπονδυλικής Στήλης
• Νευραλγία από παγίδευση νεύρου
• Νευραλγία από διατομή Νεύρου
• Μεθερπητική Νευραλγία
• Νευραλγία Τριδύμου
• Πόνος Μέλους Φάντασμα
• Πρωσοπαλγίες
• Σπλαχνικούς, ακόμη και πόνους που δεν ανταποκρίνονται σε φαρμακευτική αγωγή, όπως μορφίνη, εμφυτεύματα, οποιοειδή, κλπ.
Κλινικές μελέτες επιβεβαιώνουν ότι περισσότερο από το  80% των ασθενών στους οποίους έγινε εφαρμογή αυτής της θεραπείας  είχαν θετικά αποτελέσματα για περιόδους μεγαλύτερες από τρείς μήνες ως και πάνω από χρόνο, στην μείωση-εξάλειψη του πόνου, χωρίς καμιά παρενέργεια, εθισμό ή άλλες επιπτώσεις που συνήθως σχετίζονται με την φαρμακευτική αγωγή, προσφέροντας στους ασθενείς ουσιαστική βελτίωση της ποιότητος ζωής τους.
Η θεραπεία γίνεται με απλή τοποθέτηση ηλεκτροδίων μίας χρήσεως στην περιφέρεια των περιοχών πόνου του ασθενούς, με δυνατότητα ανακούφισης ταυτόχρονα μέχρι και πέντε διαφορετικών σημείων πόνου. Η εφαρμογή είναι τελείως ανώδυνη, είναι κατάλληλη για ασθενείς όλων των ηλικιών και ο ασθενής δεν απευαισθητοποιείται μετά από παρατεταμένη χρήση.
Ανεξάρτητα από το αρχικό επίπεδο πόνου, από την πρώτη κιόλας συνεδρία  ο πόνος εξαλείφεται τελείως και με την ολοκλήρωση του πρωτοκόλλου η αίσθηση της αναλγησίας παραμένει για σημαντική χρονική περίοδο και ανάλογα με την φύση, αιτία του πόνου και άλλες παραμέτρους.
Σε όλους τους ασθενείς αρχικά γίνεται μία δοκιμαστική συνεδρία, κατά την διάρκεια της οποίας ο πόνος του ασθενούς πρέπει να μειωθεί ή να εξαφανισθεί.
Αν ο ασθενής κριθεί ότι είναι κατάλληλος για την θεραπεία οι θεραπείες σχεδιάζονται ως εξής:
Νευροπαθητικός ή Σπλαχνικός Πόνος:
Δέκα  διαδοχικές συνεδρίες των 30-45 λεπτών η μία, μία φορά την ημέρα, για πέντε ημέρες την εβδομάδα για δύο εβδομάδες.
Ογκολογικός πόνος:
Αρχικά 10-12 διαδοχικές συνεδρίες των 45 λεπτών η μία, μία φορά την ημέρα, για πέντε ημέρες την εβδομάδα για δύο εβδομάδες ή όποτε εμφανισθεί πάλι πόνος.
Πλεονεκτήματα από την θεραπεία 
- Μη-παρεμβατική
- Χωρίς παρενέργειες
- Ανώδυνη
- Άμεση ανακούφιση
- Συνεχής έλεγχος πόνου
- Υψηλός βαθμός επαναλήψεως θετικών αποτελεσμάτων
Σήμερα η θεραπεία  εφαρμόζεται σε μεγάλα νοσοκομεία των ΗΠΑ και άλλων χωρών.
Γράφει ο
Δρ Πολυθοδωράκης Ιωάννης
Νευροχειρουργός - Χειρουργός Σπονδυλικής Στήλης
Διαβάστε περισσότερα για τον Ιωάννη Πολυθοδωράκη

Αραχνοειδίτιδα

Η αραχνοειδίτιδα, ICD-10 G03.9, είναι μια εξουθενωτική ασθένεια.

Η αραχνοειδίτιδα είναι μια νευροπαθητικού τύπου ασθένεια που προκαλείται από φλεγμονή της αραχνοειδούς μήνιγγας, που είναι μία από τις μεμβράνες που περιβάλλουν και προστατεύουν τα νεύρα του κεντρικού νευρικού συστήματος, συμπεριλαμβανομένου του εγκεφάλου και του νωτιαίου μυελού. Χαρακτηρίζεται από σοβαρό καυστικό πόνο, και νευρολογικά προβλήματα.

Συμπτώματα

Η φλεγμονή της αραχνοειδούς μήνιγγας μπορεί να οδηγήσει σε πολύ οδυνηρά και εξουθενωτικά συμπτώματα. Ο χρόνιος πόνος είναι κοινός, συμπεριλαμβανομένης και της νευραλγίας.

Το μούδιασμα και το μυρμήγκιασμα των άκρων είναι συχνό σε ασθενείς λόγω της συμμετοχής του νωτιαίου μυελού. Η λειτουργία του εντέρου, της ουροδόχου κύστης, και η σεξουαλική λειτουργία μπορεί να επηρεαστεί, εάν το κατώτερο τμήμα του νωτιαίου μυελού επηρεάζεται.

Ενώ η αραχνοειδίτιδα δεν έχει σταθερό μοτίβο συμπτωμάτων, επηρεάζει συχνά τα νεύρα που τροφοδοτούν τα πόδια και το κάτω μέρος της πλάτης. Πολλοί πάσχοντες αδυνατούν να καθίσουν για μεγάλο (ή έστω και για μικρό) χρονικό διάστημα, λόγω του έντονου πόνου και των νευρολογικών συμπτωμάτων, με δυσκολία στον έλεγχο άκρων, που μπορεί να απαιτήσει και αναπηρική καρέκλα.

Είναι ζωτικής σημασίας οι ασθενείς να αντιλαμβάνονται ότι τα συμπτώματα αραχνοειδίτιδας ποικίλλουν σε μεγάλο βαθμό, και δεν βιώνουν οι πάσχοντες όλα τα συμπτώματα.

Το πιο συνηθισμένο σύμπτωμα είναι ο πόνος, αλλά, η αραχνοειδίτιδα μπορεί επίσης να προκαλέσει:

•        Μυρμήγκιασμα, μούδιασμα ή αδυναμία στα πόδια

•        Αισθητικές διαταραχές (σαν έντομα να έρπουν πάνω στο δέρμα ή νερό να ρέει αργά κάτω από τα πόδια)

•        Έντονος πόνος παρόμοιος με ηλεκτρικό σοκ

•        Μυϊκές κράμπες, σπασμοί και οι ανεξέλεγκτες σπασμωδικές κινήσεις

•        Δυσλειτουργία της ουροδόχου κύστης, του εντέρου η και της  σεξουαλικής επαφής

•        Καθώς η νόσος εξελίσσεται, τα συμπτώματα μπορεί να γίνουν πιο σοβαρά ή ακόμη και μόνιμα. Πολλοί άνθρωποι με αραχνοειδίτιδα δεν είναι σε θέση να εργαστούν και έχουν σημαντική αναπηρία, επειδή είναι σε συνεχή πόνο.

Αίτια

Η φλεγμονή του αραχνοειδούς μπορεί να οδηγήσει στο σχηματισμό ουλώδους ιστού και μπορεί να προκαλέσει δυσλειτουργία στα σπονδυλικά νεύρα.

Η αραχνοειδής μήνιγγα μπορεί έχει φλεγμονή εξαιτίας ενός ερεθισμού από τις ακόλουθες αιτίες:

•        Άμεσος τραυματισμός στην σπονδυλική στήλη

•        Χημικές ουσίες: Σκιαγραφικά που χρησιμοποιούνται σε μυελογραφία (διαγνωστική δοκιμασία στην οποία μια χρωστική ουσία που ονομάζεται ακτινογραφικό μέσο αντίθεσης εγχέεται στην περιοχή γύρω από το νωτιαίο μυελό και τα νεύρα) έχουν κατηγορηθεί για ορισμένες περιπτώσεις της αραχνοειδίτιδας. Τα ακτινογραφικά μέσα αντίθεσης δεν χρησιμοποιούνται, πλέον. Επίσης, υπάρχει η ανησυχία ότι τα συντηρητικά που υπάρχουν σε ενέσεις στερεοειδών επισκληριδίου  μπορεί να προκαλέσουν αραχνοειδίτιδα.

•        Μόλυνση από βακτήρια ή ιούς: Λοιμώξεις όπως ιογενή και μυκητιασική μηνιγγίτιδα ή φυματίωση μπορούν να επηρεάσουν τη σπονδυλική στήλη.

•        Χρόνια συμπίεση των νωτιαίων νεύρων: Αιτίες για αυτή την συμπίεση είναι η χρόνια εκφυλιστική ασθένεια της σπονδυλικής στήλης ή η προχωρημένη σπονδυλική στένωση (στένωση της σπονδυλικής στήλης).

•        Επιπλοκές από χειρουργική επέμβαση ή άλλες επεμβατικές διαδικασίες του νωτιαίου μυελού.

Διάγνωση

Η διάγνωση της αραχνοειδίτιδας μπορεί να είναι δύσκολη, αλλά εξετάσεις όπως η αξονική τομογραφία ή MRI (μαγνητική τομογραφία) βοηθούν στη διάγνωση. Ένα τεστ που ονομάζεται ηλεκτρομυογράφημα (EMG) μπορεί να εκτιμήσει τη σοβαρότητα της βλάβης στις πληγείσες ρίζες των νεύρων, χρησιμοποιώντας ηλεκτρικά ερεθίσματα για έλεγχο της λειτουργίας τους.

Θεραπεία

Δεν υπάρχει θεραπεία για την αραχνοειδίτιδα. Οι θεραπευτικές επιλογές για την αραχνοειδίτιδα είναι παρόμοιες με εκείνες για άλλους χρόνιους πόνους.  Οι περισσότερες θεραπείες επικεντρώνονται στην ανακούφιση του πόνου και τη βελτίωση των συμπτωμάτων που επηρεάζουν τις καθημερινές δραστηριότητες.  

Η χειρουργική επέμβαση για  την αραχνοειδίτιδα είναι αμφιλεγόμενη επειδή τα αποτελέσματα μπορεί να έχουν παρενέργειες και παρέχουν μόνο βραχυπρόθεσμη ανακούφιση.

Η αραχνοειδίτιδα είναι μια εξουθενωτική ασθένεια που προκαλεί χρόνιο πόνο και νευρολογικά ελλείμματα. Μπορεί επίσης να οδηγήσει σε άλλες επιπλοκές του νωτιαίου μυελού, όπως συριγγομυελία. Η εκπαίδευση των ασθενών είναι σημαντική.

Βιβλιογραφία

medicinenet.com

Χρόνιος πόνος

Η αντιμετώπιση του χρόνιου πόνου είναι μια πρόκληση.

Ο χρόνιος πόνος, ICD-10 R52.1-R52.2, μπορεί να εγκατασταθεί μετά από ένα κάταγμα, μετά από μια επέμβαση, μετά μια ασθένεια ή ένα τραυματισμό που μοιάζει να έχει θεραπευτεί. Επίσης, ο χρόνιος πόνος μπορεί να σχετίζεται με χρόνιες παθήσεις, όπως η αρθρίτιδα, ενώ άλλες φορές εμφανίζεται χωρίς εμφανή αιτία.

Όποια κι αν είναι η αιτία, ο χρόνιος πόνος προκαλεί και συναισθηματικά προβλήματα.

Το άγχος και η κατάθλιψη μπορεί να εντείνει τον πόνο και ο διακεκομμένος από τον πόνο ύπνος προκαλεί εξάντληση και απελπισία.

Οι κλασσικές θεραπείες του πόνου

• Φάρμακα από το στόμα

Τα παυσίπονα, οι φαρμακευτικές κρέμες ή τα τζελ, τα οπιούχα, τα τρικυκλικά αντικαταθλιπτικά, τα αντισπασμωδικά και αντιεπιληπτικά ανακουφίζουν κάποιες μορφές χρόνιου πόνου, όπως το Tegretol, Lyrica, Neurontin κ.α

• Φάρμακα με ενέσεις

Πολλές φορές γίνεται ένεση με φάρμακα απευθείας στην περιοχή του πόνου, όπως ο συνδυασμός ενός τοπικού αναισθητικού και ενός κορτικοστερεοειδούς που μειώνει τη φλεγμονή.

• Φάρμακα σε αλοιφές και επιθέματα

Επιθέματα με καψαϊκίνη που επικολλούνται στην περιοχή του άλγους.

• Διέγερση των νεύρων

Υπάρχουν πολλές συσκευές που χρησιμοποιούν ηλεκτρικό παλμό εμποδίζοντας ή καλύπτοντας την αίσθηση του πόνου. Στη διαδερμική ηλεκτρική διέγερση, μια φορητή μονάδα που λειτουργεί με μπαταρίες μεταδίδει έναν ηλεκτρικό παλμό μέσα από ηλεκτρόδια που τοποθετούνται στην περιοχή του πόνου. Αυτές οι συσκευές διέγερσης εμφυτεύονται κάτω από το δέρμα, στο νωτιαίο μυελό και τα περιφερικά νεύρα και τα ηλεκτρόδια τοποθετούνται κοντά στο νωτιαίο μυελό. Μια συσκευή που κρατάει ο ασθενής του επιτρέπει να ελέγχει το βαθμό διέγερσης.

• Αντλίες φαρμάκων

Υπάρχουν εμφυτεύσιμες αντλίες φαρμάκων που ανακουφίζουν τον πόνο στο νωτιαίο μυελό. Για να ξαναγεμίσει η αντλία, το φάρμακο χορηγείται με ένεση στο δέρμα, σε ένα μικρό σημείο στο κέντρο της αντλίας.

• Φυσιοθεραπεία και εργασιοθεραπεία

Ασκήσεις τεντώματος και ενδυνάμωσης που βελτιώνουν την δύναμη και την ευλυγισία.

• Άσκηση

Η άσκηση κάνει το σώμα να απελευθερώνει ενδορφίνες, χημικά που εμποδίζουν τα μηνύματα του πόνου να φθάσουν στον εγκέφαλο. Η άσκηση επίσης, βοηθά να αυξηθεί η δύναμη και η ευλυγισία, βελτιώνει τον ύπνο και την διάθεση και αυξάνει την ενέργεια. Επιπλέον, προστατεύει την καρδιά και τα αιμοφόρα αγγεία.

Συμπληρωματικές θεραπείες του πόνου

• Βελονισμός

Αυτή η παραδοσιακή κινέζικη θεραπεία περιλαμβάνει την εισαγωγή λεπτών βελονών σε συγκεκριμένα σημεία του δέρματος, για την αποκατάσταση της καλής ροής ενέργειας στο σώμα. Ανακουφίζει από τον πόνο της οστεοαρθρίτιδας και ειδικά των γονάτων. Προσοχή οι βελόνες πρέπει να είναι αποστειρωμένες.

• Οραματισμός

Ο καθοδηγούμενος οραματισμός βοηθάει το άτομο να οραματιστεί και να πετύχει ένα καλό αποτέλεσμα για το πόνο του. Ο καθοδηγούμενος οραματισμός μπορεί να αλλάξει την αναπνοή, τον καρδιακό ρυθμό και την πίεση του αίματος. Μειώνει τον μετεγχειρητικό πόνο, τον πόνο από λαπαροσκόπηση και τον πόνο του καρκίνου. Δεν μπορεί να εφαρμοστεί αποτελεσματικά σε διανοητικές ασθένειες.

• Υπνωτισμός

Στον υπνωτισμό προκαλείται μια κατάσταση βαθιάς χαλάρωσης. Επηρεάζει τον καρδιακό ρυθμό, την πίεση και την θερμοκρασία του σώματος. Είναι πολύ αποτελεσματικός στον χρόνιο πόνο που σχετίζεται με τον καρκίνο, τον πόνο του ευερέθιστου εντέρου, της κεφαλαλγίας τάσεως και ορισμένων άλλων παθήσεων.

• Μουσικοθεραπεία

Η μουσική επηρεάζει τη σωματική και ψυχολογική μας κατάσταση. Η μουσικοθεραπεία αυξάνει την αντοχή στον πόνο, βελτιώνει την διάθεση, προκαλε'ι χαλάρωση, είναι αποτελεσματική στη μείωση πόνου του καρκίνου, των εγκαυμάτων, της οστεοαρθρίτιδας, της χειρουργικής επέμβασης και άλλων παθήσεων

• Μαγνητοθεραπεία

Ο θεραπευτής βάζει τα χέρια κοντά στον ασθενή για να χειριστεί το πεδίο ενέργειάς του. Πολλοί αναφέρουν μεγάλη χαλάρωση μετά από κάθε συνεδρία.

Βιβλιογραφία

Mayo Clinic

Έντονη ανησυχία για το Fentanyl

Το ισχυρό παυσίπονο Fentanyl, έχει προκαλέσει το θάνατο σε 136 ανθρώπους, σύμφωνα με έρευνα του Αυστραλιανού Εθνικού Κέντρου Έρευνας για τα Ναρκωτικά και το Αλκοόλ, κατά τα τελευταία 12 χρόνια.

Το Fentanyl χρησιμοποιείται, κυρίως, σε πάσχοντες από καρκίνο, και χορηγείται μόνο με συνταγή γιατρού, αν και στα δύο τρίτα των περιπτώσεων το παυσίπονο δεν χορηγήθηκε από γιατρό. Το άλλο ανησυχητικό στοιχείο που αποκαλύπτει η έρευνα του Κέντρου είναι ότι το 50% των θυμάτων που βρήκαν το Fentanyl, με παράνομο τρόπο, ήταν χρήστες ενδοφλέβιων ναρκωτικών.

Το Fentanyl, μπήκε στον κατάλογο φαρμάκων της Αυστραλίας το 1997 ως παυσίπονο για την ανακούφιση πόνου σε καρκινοπαθείς. Το 2006 όμως, η αρμόδια επιτροπή του υπουργείου Υγείας επέτρεψε τη χορηγία του και σε άτομα που έπασχαν από χρόνιο πόνο, λόγω άλλων ασθενειών. Από τότε αυξήθηκε και η χορήγηση του φαρμάκου, κυρίως σε άτομα άνω των 80 ετών.

Το Κέντρο Έρευνας για τα Ναρκωτικά και το Αλκοόλ εξέφρασε την έντονη ανησυχία του, ιδιαίτερα λόγω του γεγονότος ότι ενώ η πλειοψηφία των συνταγών για το Fentanyl έχουν εκδοθεί για ηλικιωμένους άνω των 80 ετών, τα περισσότερα «θύματα» είναι σαραντάρηδες.

Βιβλιογραφία

ndarc.med.unsw.edu.au