Αντιμετώπιση του άγχους στον ογκολογικό ασθενή

Γράφει η

Δρ Σάββη Μάλλιου Κριαρά

Ειδικός Παθολόγος-Ογκολόγος, MD, PhD

Πώς θα αντιμετωπιστεί το άγχος σε έναν ογκολογικό ασθενή;

Στους ογκολογικούς ασθενείς, το άγχος συνδέεται με την διάγνωση, την πορεία και τη θεραπεία της νόσου. Είναι, δηλαδή, μία από τις φυσιολογικές απαντήσεις στην απειλή του καρκίνου, που εκδηλώνεται με άγχος και κατάθλιψη.

Οι διαταραχές άγχους στους ογκολογικούς ασθενείς είναι:

1. Η Διαταραχή Πανικού, που εμφανίζεται με σωματικά συμπτώματα, όπως, ο θωρακικός πόνος, οι έκτακτες συστολές κ.α.

2. Η Μετατραυματική διαταραχή του Stress (PTSD), της οποίας η συχνότητα σε συγκεκριμένες ομάδες ογκολογικών ασθενών φθάνει το 10%. Κατά τη διαταραχή αυτή, ο ογκολογικός ασθενής έχοντας εκτεθεί στο τραυματικό γεγονός  της σωματικής νόσου, εμφανίζει έντονο φόβο, αίσθημα μη βοήθειας, και σωματικές αντιδράσεις και αποφεύγει δραστηριότητες που είναι συναφείς με το τραύμα.

Η ψυχοπαθολογική του εικόνα περιλαμβάνει διαταραχή του ύπνου, δυσκολία συγκέντρωσης και υπερδιεγερσιμότητα. Η διάγνωση της PTSD, έχει σημασία όχι μόνο για την πOιότητα ζωής του καρκινοπαθούς, αλλά και για την πορεία και την πρόγνωση της νόσου.

3. Το άγχος ως ψυχολογική αντίδραση στη σωματική νόσο που έχει σχέση με την ιατρική διάγνωση, την πρόγνωση της νόσου, την επίδραση της νόσου στο σώμα, την επίδραση της νόσου στην εργασία και στις κοινωνικές συναναστροφές, τη νοσηλεία και την σχέση με τον θεράποντα ιατρό.

4. Το άγχος για τα φάρμακα, που θα πάρει για την θεραπεία του.

5. Το άγχος από την ασθένεια του καρκίνου, λόγω ενδοκρινικών διαταραχών, ηλεκτρολυτικών διαταραχών κ.α.

Τόσο ο ασθενής με καρκίνο, όσο και η οικογένειά του έχουν ανάγκη ο γιατρός να κατανοήσει τις ψυχολογικές τους ανάγκες.

Άρα τα θεμέλια της αντιμετώπισης του άγχους  του καρκίνου μπαίνουν από την σχέση ιατρού και ασθενούς.

Η θεραπευτική προσέγγιση του άγχους του ογκολογικού ασθενούς επιτυγχάνεται με:

1. Ψυχοθεραπεία

Η ψυχοθεραπεία βασίζεται στη συζήτηση με τον ασθενή, την κατανόηση και την επεξεργασία των συναισθημάτων και των συμπεριφορών του, κυρίως αυτών που συνδέονται με τη σωματική νόσο.

Η Ψυχοθεραπεία περιλαμβάνει:

-Υποστηρικτική ψυχοθεραπεία, που αποσκοπεί κυρίως στην καθησύχαση, συμπάθεια και εκπαίδευση του ασθενούς σχετικά με το πρόβλημα υγείας του.

-Γνωσιακή-συμπεριφορική ψυχοθεραπεία, η οποία βασίζεται στη συνεργασία και στην εμπειρία του ασθενούς για την επισήμανση των δυσλειτουργικών πεποιθήσεων που προκαλούν άγχος.

-Ψυχοδυναμική ψυχοθεραπεία, που θα αποκαλύψει το ασυνείδητο νόημα της σωματικής πάθησης για τον ασθενή.

2. Φαρμακοθεραπεία

Τα φάρμακα που χρησιμοποιούνται για την αντιμετώπιση του άγχους στους ασθενείς με καρκίνο είναι:

-Βενζοδιαζεπίνες, όπως η διαζεπάμη, η αλπραζολάμη, η λοραζεπάμη κ.α.

-Αντικαταθλιπτικά για την αντιμετώπιση της διαταραχής πανικού και της μετατραυματικής διαταραχής του stress (PTSD). Μεταξύ των φαρμάκων αυτών χορηγούνται οι SSRIs και οι νεώτεροι SNRIs και NaSSA (μιρταζαπίνη).

Βιβλιογραφία

• Fawzy Fl, Fawzy NW, Arndt LA, et al, 1995, Critical review of psycho-social interventions in cancer care, Arch Gen Psychiatry, 52, 100-113
• Anxiety, Fear, and Depression, cancer.org

Γράφει η
Δρ Σάββη Μάλλιου Κριαρά
Ειδικός Παθολόγος- Ογκολόγος, MD, PhD

Λ. Γαλατσίου 135 & Μπουμπουλίνας, Γαλάτσι
Τ.Κ.: 111 46
Τηλ: 210 2131940, Κιν: 6974639366
e-mail: sevvimalliou@gmail.com
Ιατρός ΕΟΠΥΥ

Τι σχέση έχει το άγχος με τον καρκίνο;

Γράφει η

Δρ Σάββη Μάλλιου Κριαρά

Ειδικός Παθολόγος-Ογκολόγος, M.D, PhD

Νέα στοιχεία καταδεικνύουν, ότι το άγχος πλήττει το ανοσοποιητικό σύστημα, σε βαθμό που μπορεί να προκαλέσει καρκίνο!

Συγκεκριμένα, εξαιρετικά επιζήμιο είναι το «κρυφό» ή ενδοψυχικό άγχος.

Οι ειδικοί επιστήμονες, που διερευνούν τον τρόπο με τον οποίο το άγχος μετατρέπεται σε ψυχοσωματικές διεργασίες, επισημαίνουν ότι όταν ο ανθρώπινος οργανισμός βρίσκεται σε κατάσταση στρες, εκκρίνονται χημικές ουσίες και ορμόνες, όπως νοραδρεναλίνη και αδρεναλίνη, οι οποίες σε αυξημένες ποσότητες επιδεινώνουν τη λειτουργία των οργάνων με συνέπεια την εκδήλωση διαφόρων παθήσεων.

Το πρόβλημα όμως δε σταματά εδώ, καθώς οι παθήσεις αυτές προκαλούν επιπλέον άγχος στον ασθενή, δημιουργώντας έτσι έναν φαύλο κύκλο.

Η σύγχρονη τάση στην θεραπεία όλων των παθήσεων είναι η ολιστική προσέγγιση, δηλαδή η αντιμετώπιση του ασθενούς όχι μόνο από τον ειδικό γιατρό, αλλά και από ψυχίατρο και ψυχολόγο.

Η ιδέα της σύνδεσης του καρκίνου με ψυχολογικούς παράγοντες διατυπώθηκε από τον Ιπποκράτη με τη θεωρία της παθολογίας των χυμών. Σύμφωνα με αυτή τη θεωρία, ο καρκίνος γεννιέται στο σώμα όταν πλεονάζει η μέλαινα χολή ή ο μελαγχολικός χυμός.

Σύμφωνα με τον E. Kubler-Ross η ψυχολογική κατάσταση του ασθενούς που μαθαίνει ότι έχει καρκίνο περνάει από τα εξής στάδια:

Στάδιο Ι: Άρνηση της πραγματικότητας: Ο ασθενής αμφισβητεί την αλήθεια που του ανακοινώνεται. Υποθέτει λάθη γιατρών, ζητάει άλλες γνώμες, δεν αξιολογεί ενοχλήματα και συμπτώματα, κάνει μακροπρόθεσμους σχεδιασμούς. Σε άλλες περιπτώσεις, βλέπει με αδιαφορία το πρόβλημά του, σαν αυτό να αφορούσε τρίτο πρόσωπο.

Στάδιο ΙΙ: Οργή ή εξέγερση: Ο ασθενής επαναστατεί κατά των γεγονότων, συχνά και κατά των γιατρών, είτε για τη διάγνωση είτε για καθυστέρηση της διάγνωσης. Επαναστατεί ακόμη και κατά των οικείων του, κατά της κοινωνίας ή κατά του Θεού.

Στάδιο ΙΙΙ: Διαπραγμάτευση ή παζάρεμα: Ο ασθενής, έχοντας αποδεχθεί την πραγματικότητα, προσπαθεί να εξασφαλίσει τις μεγαλύτερες δυνατότητες θεραπείας και τις καλύτερες συνθήκες αντιμετώπισής του. Υπόσχεται αμοιβές και δώρα, προσεύχεται και τάζει στα Θεία, εκφράζει την ευγνωμοσύνη προς τους οικείους του κ.λ.π.

Στάδιο IV: Κατάθλιψη: Ο πάσχων, έχοντας δει ότι το πρόβλημά του δεν έχει αντιμετωπισθεί επαρκώς και ικανοποιητικά, παρά τη μέχρι τότε θεραπεία και παρά τη δική του συνεργασία και στάση, καταλαμβάνεται από δευτερογενή κατάθλιψη, συχνά και με αυτοκτονικό ιδεασμό, που όμως σπάνια πραγματοποιείται.

Στάδιο V: Ήρεμη αποδοχή της αλήθειας: Μετά τη μακρά διαδρομή της νόσου και με την εμπειρία των θεραπειών, των τυχόν υποτροπών, των νέων συμπτωμάτων κ.λ.π. ο ασθενής προσπαθεί να συμφιλιωθεί με την κατάσταση, αντλώντας από τη ζωή τις χαρές. Είναι αυτονόητο, ότι ούτε όλοι οι ασθενείς περνούν από όλα τα στάδια, ούτε η διαδοχή των σταδίων είναι πάντα η τυπική, ενώ υπάρχουν συχνά παλινδρομήσεις ή αναμίξεις αντιδράσεων.

Από όλα τα ανωτέρω είναι φανερό, ότι αν κάποιος πάρει την ψυχική διάθεση στα χέρια του και αντιμετωπίσει με αισιοδοξία τη νόσο του έχει πολύ περισσότερες πιθανότητες να την ξεπεράσει και να θεραπευτεί, γιατί έτσι τονώνει το ανοσοποιητικό του σύστημα και την άμυνα του οργανισμού του...

Βιβλιογραφία

1. Ιπποκράτης: Αφορισμοί. Εις «Ιπποκρατική Συλλογή». Περί αέρων, υδάτων, τόπων/ Παραγγελίαι/ Αφορισμοί. Διαχρονικές εκδόσεις, Αθήνα, 1997

2. Donalds Pocket Medical Dictionary, 21st ed. Saunders, Piladelphia

3. Ρηγάτος Γ.: Ψυχοκοινωνική Ογκολογία. Εκδ. Ascent, Au;hna 2000

4. www. Zougla.gr

Γράφει η
Δρ Σάββη Μάλλιου Κριαρά
Ειδικός Παθολόγος- Ογκολόγος, MD, PhD

Λ. Γαλατσίου 135 & Μπουμπουλίνας, Γαλάτσι
Τ.Κ.: 111 46
Τηλ: 210 2131940, Κιν: 6974639366
e-mail: sevvimalliou@gmail.com
Ιατρός ΕΟΠΥΥ